Izolýasiýa materiallarynyň öndürijiligi simleriň we kabelleriň hiline, işleniş netijeliligine we ulanylyş çägine gönüden-göni täsir edýär. Izolýasiýa materiallarynyň öndürijiligi simleriň we kabelleriň hiline, işleniş netijeliligine we ulanylyş çägine gönüden-göni täsir edýär.
1.PVC poliwinilhlorid simleri we kabelleri
Poliwinilhlorid (mundan beýläk diýlip atlandyrylýar)PVC) izolýasiýa materiallary PVH poroşogyna stabilizatorlaryň, plastifikatorlaryň, ot çydamly maddalaryň, ýaglaýjylaryň we beýleki goşundylar goşulýan garyndylardyr. Simleriň we kabelleriň dürli ulanylyşlaryna we häsiýetli talaplaryna laýyklykda, formula degişlilikde sazlanýar. Onýyllyklaryň dowamynda öndürilenden we ulanylandan soň, PVH-niň önümçilik we gaýtadan işlemek tehnologiýasy indi örän kämilleşdi. PVH izolýasiýa materialy simler we kabeller ulgamynda örän giň ulanylyşa eýedir we özüne mahsus aýratynlyklaryna eýedir:
A. Önümçilik tehnologiýasy ösen, şekillendirmek we gaýtadan işlemek aňsat. Kabel izolýasiýa materiallarynyň beýleki görnüşleri bilen deňeşdirilende, ol diňe bir arzan bahadan däl, eýsem simiň ýüzüniň reňk tapawudyny, ýalpyldawuklygyny, çap edilmegini, gaýtadan işlemegiň netijeliligini, ýumşaklygyny we gatylygyny, geçirijiniň ýelmeşmegini, şeýle hem simiň özüniň mehaniki we fiziki häsiýetlerini we elektrik häsiýetlerini netijeli dolandyryp bilýär.
B. Ol ajaýyp ot çydamlylygyna eýedir, şonuň üçin PVX izolýasiýaly simler dürli standartlarda göz öňünde tutulan ot çydamlylyk derejelerine aňsatlyk bilen laýyk gelip biler.
C. Temperatura garşylygy babatda, material formulalaryny optimizirlemek we kämilleşdirmek arkaly, häzirki wagtda giňden ulanylýan PVX izolýasiýasynyň görnüşleri esasan aşakdaky üç kategoriýany öz içine alýar:
Nominal woltaž babatda, ol, adatça, 1000V AC we ondan aşaky woltaž derejelerinde ulanylýar we öý hojalyk enjamlary, enjamlar we ölçegler, yşyklandyryş we tor aragatnaşygy ýaly pudaklarda giňden ulanylyp bilner.
PVX-niň ulanylyşyny çäklendirýän käbir kemçilikleri hem bar:
A. Hloryň ýokary mukdary sebäpli, ýananda köp mukdarda goýy tüsse çykarýar, bu bolsa bogulmaga, görünmäge täsir etmäge we käbir kanserogenleri we HCl gazyny öndürmäge sebäp bolup, daşky gurşawa uly zyýan ýetirip biler. Az tüsseli, nol galogen izolýasiýa materiallaryny öndürmek tehnologiýasynyň ösmegi bilen, PVX izolýasiýasyny kem-kemden çalşyrmak kabelleriň ösüşinde hökman bir meýile öwrüldi.
B. Adaty PVH izolýasiýasy kislotalara we alkalilere, gyzgynlyk ýagyna we organiki erginlere pes garşylyk görkezýär. Şeýle ereýänleriň himiki prinsipine görä, PVH simleri agzalan aýratyn gurşawda zaýalanmaga we çatlamaga örän meýilli. Şeýle-de bolsa, ajaýyp işleme görkezijileri we arzan bahasy bilen. PVH kabelleri öý hojalyk enjamlarynda, yşyklandyryş enjamlarynda, mehaniki enjamlarda, gurallarda we ölçeglerde, tor aragatnaşygynda, bina simlerinde we beýleki ugurlarda giňden ulanylýar.
2. Çarpaz baglanyşykly polietilen simler we kabeller
Çarpaz baglanyşykly PE (mundan beýläk diýlip atlandyrylýar)XLPE) ýokary energiýaly şöhleleriň ýa-da özara baglanyşyk beriji agentleriň täsiri astynda belli bir şertlerde çyzykly molekulýar gurluşdan üç ölçegli üç ölçegli gurluşa öwrülip bilýän polietileniň bir görnüşidir. Şol bir wagtyň özünde, ol termoplastikden eremeýän termoset plastike öwrülýär.
Häzirki wagtda sim we kabel izolýasiýasyny ulanmakda, esasan, üç sany çarpaz baglanyşdyryş usuly bar:
A. Peroksid özara baglanyşygy: Ol ilki bilen polietilen smolasyny degişli özara baglanyşygy dörediji serişdeler we antioksidantlar bilen bilelikde ulanmagy, soňra bolsa özara baglanyşygy bolup bilýän polietilen garyndysynyň bölejiklerini öndürmek üçin gerek bolanda beýleki komponentleri goşmagy öz içine alýar. Ekstruziýa prosesinde özara baglanyşygy gyzgyn bug bilen özara baglanyşygy bolan turbalar arkaly amala aşyrylýar.
B. Silan özara baglanyşygy (ýyly suw özara baglanyşygy): Bu hem himiki özara baglanyşygyň bir usulydyr. Onuň esasy mehanizmi belli bir şertlerde organosiloksan we polietileni özara baglanyşygyndan ybaratdyr.
we özara baglanyşyk derejesi, adatça, takmynan 60% ýetip biler.
C. Şöhlelendirme arkaly özara baglanyşyk: Polietilen makromolekulalaryndaky uglerod atomlaryny işjeňleşdirmek we özara baglanyşyk döretmek üçin R-şöhleleri, alfa şöhleleri we elektron şöhleleri ýaly ýokary energiýaly şöhleleri ulanýar. Simlerde we kabellerde giňden ulanylýan ýokary energiýaly şöhleler elektron tizlendirijileri tarapyndan döredilýän elektron şöhleleridir. Bu özara baglanyşyk fiziki energiýa daýanýandygy sebäpli, fiziki özara baglanyşyklara degişlidir.
Ýokardaky üç dürli özara baglanyşyk usulynyň tapawutly aýratynlyklary we ulanylyşlary bar:
Termoplastik polietilen (PVC) bilen deňeşdirilende, XLPE izolýasiýasynyň aşakdaky artykmaçlyklary bar:
A. Ol ýylylyk deformasiýasyna garşylygy ýokarlandyrdy, ýokary temperaturalarda mehaniki häsiýetleri gowulandyrdy we daşky gurşawyň stres ýarylmagyna we ýylylyk garramagyna garşylygy ýokarlandyrdy.
B. Ol himiki durnuklylygy we eriji garşylygyny ýokarlandyrdy, sowuk akymy azaldy we esasan asyl elektrik işini saklady. Uzak möhletli iş temperaturasy 125℃ we 150℃ ýetip biler. Çapraz baglanyşykly polietilen izolýasiýaly sim we kabel gysga zynjyr garşylygyny hem gowulandyrýar we onuň gysga möhletli temperatura garşylygy 250℃ ýetip biler, şol bir galyňlykdaky simler we kabeller üçin çapraz baglanyşykly polietileniň tok geçirijilik ukyby has ulydyr.
C. Ol ajaýyp mehaniki, suw geçirmeýän we radiasiýa garşylykly häsiýetlere eýedir, şonuň üçin ol dürli ugurlarda giňden ulanylýar. Mysal üçin: elektrik enjamlary üçin içki birikdiriji simler, motor simleri, yşyklandyryş simleri, awtoulaglar üçin pes woltly signal dolandyryş simleri, lokomotiw simleri, metro üçin simler we kabeller, magdanlar üçin daşky gurşawy goramak kabelleri, deňiz kabelleri, ýadro energiýasyny çekmek üçin kabeller, telewizor üçin ýokary woltly simler, rentgen ot açmak üçin ýokary woltly simler, şeýle hem elektrik geçiriji simler we kabeller we ş.m.
XLPE izolýasiýa edilen simler we kabeller uly artykmaçlyklara eýedir, ýöne olaryň ulanylyşyny çäklendirýän käbir kemçilikleri hem bar:
A. Yssylyga çydamly ýelmeşme ukyby pes. Simleri bellenen temperaturadan ýokary işlenilende we ulanylanda, simleriň biri-birine ýapyşmagy aňsat. Agyr ýagdaýlarda, bu izolýasiýanyň zaýalanmagyna we gysga zynjyrlara sebäp bolup biler.
B. Ýylylyk geçirijiligine garşylygy pes. 200℃-den ýokary temperaturada simleriň izolýasiýasy örän ýumşak bolýar. Daşarky güýç gysylanda ýa-da çaknyşanda, simleriň kesilmegine we gysga ýapyşmagyna sebäp bolýar.
C. Toparlaryň arasyndaky reňk tapawudyny gözegçilikde saklamak kyn. Gaýtadan işlemegiň dowamynda çyzyklaryň, agarmagyň we çap edilen simwollaryň solup gitmegi ýaly meseleler ýüze çykyp biler.
D. 150℃ temperatura garşylyk derejesi bolan XLPE izolýasiýasy doly galogensizdir we ajaýyp mehaniki we elektrik häsiýetlerini saklap, UL1581 standartlaryna laýyklykda VW-1 ýanma synagyndan geçip bilýär. Şeýle-de bolsa, önümçilik tehnologiýasynda belli bir päsgelçilikler henizem bar we bahasy ýokary.
3. Silikon rezin simler we kabeller
Silikon kauçugynyň polimer molekulalary SI-O (kremniý-kislorod) baglanyşyklary bilen emele gelen zynjyr gurluşlarydyr. SI-O baglanyşygy 443.5KJ/MOL bolup, bu CC baglanyşyk energiýasyndan (355KJ/MOL) has ýokarydyr. Silikon kauçuk simleriniň we kabelleriniň köpüsi sowuk ekstruziýa we ýokary temperatura wulkanizasiýa prosesleri arkaly öndürilýär. Dürli sintetiki kauçuk simleriniň we kabelleriniň arasynda, özboluşly molekulýar gurluşy sebäpli, silikon kauçuk beýleki adaty kauçuklara garanyňda has ýokary öndürijilige eýedir.
A. Ol örän ýumşak, gowy elastiklige eýedir, yssyz we zäherli däl, ýokary temperaturadan gorkmaýar we güýçli sowuga çydap bilýär. Işleýiş temperaturasynyň diapazony -90-dan 300℃-a çenli. Silikon kauçuk adaty kauçukdan has gowy gyzgynlyga çydamlydyr. Ony 200℃-de üznüksiz we 350℃-de belli bir wagtlap ulanyp bolýar.
B. Howa şertlerine ajaýyp garşylyk. Ultrafiolet şöhlelerine we beýleki howa şertlerine uzak wagtlap täsir edenden soň hem, onuň fiziki häsiýetleri diňe kiçi üýtgeşmelere sezewar boldy.
C. Silikon kauçuk örän ýokary garşylyga eýedir we onuň garşylygy dürli temperatura we ýygylyk diapazonlarynda durnukly bolup galýar.
Şol bir wagtyň özünde, silikon kauçuk ýokary woltly korona razrýadlaryna we ýaý razrýadlaryna ajaýyp garşylyk görkezýär. Silikon kauçuk izolýasiýaly simler we kabeller ýokardaky artykmaçlyklaryň birnäçesine eýedir we telewizorlar üçin ýokary woltly enjam simlerinde, mikrotolkunly peçler üçin ýokary temperatura çydamly simlerde, induksiýa bişirijiler üçin simlerde, kofe gazanlary üçin simlerde, lampalar üçin simlerde, UV enjamlarynda, galogen lampalarynda, peçler we wentylýatorlar üçin içki birikdiriji simlerde, esasanam kiçi öý hojalyk enjamlary ulgamynda giňden ulanylýar.
Şeýle-de bolsa, onuň käbir kemçilikleri onuň giň ulanylyşyny hem çäklendirýär. Mysal üçin:
A. Ýyrtylma garşylygy pes. Gaýtadan işlenilende ýa-da ulanylanda, daşarky güýç bilen gysyşmak, dyrnaklamak we owratmak sebäpli zaýalanmaga meýilli bolýar, bu bolsa gysga zynjyrlanma sebäp bolup biler. Häzirki gorag çäresi silikon izolýasiýasynyň daşyna örülen aýna süýüminiň ýa-da ýokary temperaturaly poliester süýüminiň gatlagyny goşmakdyr. Şeýle-de bolsa, gaýtadan işlenilende daşarky güýç bilen gysyşmak sebäpli şikeslenmelerden mümkin boldugyça gaça durmak zerurdyr.
B. Häzirki wagtda esasan wulkanizasiýa galyplamasynda ulanylýan wulkanizasiýa serişdesi iki, iki, dörtdür. Bu wulkanizasiýa serişdesi hlory öz içine alýar. Doly galogensiz wulkanizasiýa serişdesi (meselem, platina wulkanizasiýa) önümçilik gurşawynyň temperaturasyna berk talaplary bar we gymmatdyr. Şonuň üçin sim armaturalaryny gaýtadan işleýän wagtyňyz aşakdaky nokatlara üns bermeli: basyş tigiriniň basyşy gaty ýokary bolmaly däl. Önümçilik prosesinde döwülmegiň öňüni almak üçin rezin materialy ulanmak iň gowusydyr, bu bolsa basyşa garşylygyň pes bolmagyna getirip biler.
4. Çarçuwaly etilen propilen dien monomeri (EPDM) rezin (XLEPDM) sim
Çarpaz baglanyşykly etilen propilen dien monomeri (EPDM) kauçugy etileniň, propileniň we birikmedik dieniň terpolimeri bolup, himiki ýa-da şöhlelendirme usullary arkaly çarpaz baglanyşyklydyr. Çarpaz baglanyşykly EPDM kauçuk izolýasiýaly sim poliolefin izolýasiýaly simiň we adaty rezin izolýasiýaly simiň artykmaçlyklaryny birleşdirýär:
A. Ýumşak, çeýe, elastik, ýokary temperaturada ýapyşmaýar, uzak wagtlap garrama garşylyk görkezýär we howa şertleriniň agyr şertlerine (-60-dan 125℃-e çenli) çydamly.
B. Ozon garşylygyna, UB şöhlelerine garşylygyna, elektrik izolýasiýa garşylygyna we himiki korroziýa garşylygyna.
C. Ýaga we erginlere garşylyk umumy maksatly hloropren rezin izolýasiýasynyňky bilen deňeşdirip bolýar. Ol adaty gyzgyn ekstruziýa enjamlary arkaly işlenip düzülýär we şöhlelendirme arkaly özara baglanyşyk ulanylýar, bu bolsa işlemegi aňsat we arzan. Özara baglanyşykly etilen propilen dien monomer (EPDM) rezin izolýasiýasy bolan simler ýokarda agzalan köp sanly artykmaçlyklara eýedir we sowadyjy kompressor simleri, suw geçirmeýän motor simleri, transformator simleri, magdanlardaky ykjam kabeller, burawlaýyş işleri, awtoulaglar, lukmançylyk enjamlary, gämiler we elektrik enjamlarynyň umumy içki simleri ýaly ugurlarda giňden ulanylýar.
XLEPDM simleriniň esasy kemçilikleri:
A. XLPE we PVC simleri ýaly, onuň ýyrtylma garşylygy deňeşdirme boýunça pes.
B. Ýaramaz ýelmeşme we öz-özüne ýelmeşme soňraky işleniş mümkinçiligine täsir edýär.
5. Fluoroplastik simler we kabeller
Polietilen we poliwinilhlorid kabelleri bilen deňeşdirilende, fluoroplastik kabeller aşakdaky görnükli aýratynlyklary öz içine alýar:
A. Ýokary temperatura çydamly fluoroplastikler adatdan daşary termal durnuklylyga eýedirler, bu bolsa fluoroplastik kabelleriň 150-250 gradus Selsiý aralygyndaky ýokary temperatura şertlerine uýgunlaşmagyna mümkinçilik berýär. Kesiş meýdany deň bolan geçirijileriň ýagdaýynda, fluoroplastik kabeller has uly rugsat berilýän tok geçirip bilýär, şonuň üçin bu görnüşli izolýasiýa edilen simiň ulanylyş çägini ep-esli giňeldýär. Bu özboluşly häsiýeti sebäpli, fluoroplastik kabeller köplenç uçarlarda, gämilerde, ýokary temperaturaly peçlerde we elektron enjamlarda içki simler we gurşun simler üçin ulanylýar.
B. Ýangynyň gowy çydamlylygy: Fluoroplastikleriň kislorod indeksi ýokary we ýananda ýangynyň ýaýrama aralygy kiçi bolup, az tüsse döredýär. Ondan ýasalan sim gurallar we ýangynyň çydamlylygy üçin berk talaplar bolan ýerler üçin amatlydyr. Mysal üçin: kompýuter ulgamlary, metrolar, ulaglar, beýik jaýlar we beýleki jemgyýetçilik ýerleri we ş.m. Ýangyn çykanda, adamlar goýy tüsse bilen ýykylman, ewakuasiýa etmäge wagt tapyp bilerler we şeýlelik bilen gymmatly halas ediş wagtyny gazanyp bilerler.
C. Ajaýyp elektrik öndürijiligi: Polietilen bilen deňeşdirilende, fluoroplastikleriň dielektrik hemişelikligi pes. Şonuň üçin, meňzeş gurluşly koaksial kabeller bilen deňeşdirilende, fluoroplastik kabelleriň gowşaklygy az we ýokary ýygylykly signal geçirmek üçin has amatlydyr. Häzirki wagtda kabel ulanylyşynyň artýan ýygylygy meýile öwrüldi. Şol bir wagtyň özünde, fluoroplastikleriň ýokary temperatura garşylygy sebäpli, olar köplenç geçirijilik we aragatnaşyk enjamlary üçin içki simler, simsiz geçirijilik berijiler bilen geçirijileriň arasyndaky böküjiler, şeýle hem wideo we ses kabelleri hökmünde ulanylýar. Mundan başga-da, fluoroplastik kabeller gowy dielektrik berklige we izolýasiýa garşylygyna eýedir, bu bolsa olary möhüm enjamlar we ölçegler üçin dolandyryş kabelleri hökmünde ulanmaga amatly edýär.
D. Kämil mehaniki we himiki häsiýetler: Fluoroplastikler ýokary himiki baglanyşyk energiýasyna, ýokary durnuklylyga eýedir, temperatura üýtgemelerinden diýen ýaly täsirlenmeýär we howa şertlerine garrama we mehaniki berklige ajaýyp eýedir. Şeýle hem, dürli kislotalar, alkallar we organiki erginler oňa täsir etmeýär. Şonuň üçin, ol nebithimiýa, nebiti gaýtadan işlemek we nebit guýularynyň gurallaryny dolandyrmak ýaly howanyň düýpli üýtgemeleri we poslama şertleri bolan gurşawlar üçin amatlydyr.
E. Kebşirleme birikmelerini ýeňilleşdirýär Elektron gurallarda köp birikmeler kebşirleme arkaly amala aşyrylýar. Umumy plastmassalaryň ereme temperaturasy pes bolany üçin, olar ýokary temperaturada aňsatlyk bilen ereýär, bu bolsa ussat kebşirleme başarnyklaryny talap edýär. Mundan başga-da, käbir kebşirleme nokatlary belli bir wagta çenli kebşirleme wagtyny talap edýär, bu bolsa fluoroplastik kabelleriň meşhur bolmagynyň sebäbidir. Mysal üçin, aragatnaşyk enjamlarynyň we elektron gurallaryň içki simleri.
Elbetde, fluoroplastikalaryň ulanylyşyny çäklendirýän käbir kemçilikleri bar:
A. Çig malyň bahasy ýokary. Häzirki wagtda ýerli önümçilik esasan importa bagly (Ýaponiýanyň Daikin we ABŞ-nyň DuPont). Soňky ýyllarda ýerli fluoroplastika çalt depginde össe-de, önümçilik görnüşleri henizem ýeke-täk. Import edilen materiallar bilen deňeşdirilende, materiallaryň termal durnuklylygynda we beýleki toplumlaýyn häsiýetlerinde belli bir boşluk bar.
B. Beýleki izolýasiýa materiallary bilen deňeşdirilende, önümçilik prosesi has kyn, önümçilik netijeliligi pes, çap edilen simwollar düşmäge meýilli we ýitgi uly, bu bolsa önümçilik çykdajylaryny deňeşdirme boýunça ýokary edýär.
Netijede, ýokarda agzalan izolýasiýa materiallarynyň ähli görnüşleriniň, esasanam 105℃-den ýokary temperatura garşylygy bolan ýokary temperatura üçin niýetlenen ýörite izolýasiýa materiallarynyň ulanylmagy Hytaýda henizem geçiş döwründe. Sim öndürmek ýa-da simleri gaýtadan işlemek bolsa-da, diňe bir kämil proses däl, eýsem bu simiň artykmaçlyklaryny we kemçiliklerini rasional düşünmek prosesi hem bar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 27-nji maýy