Ajaýyp elektrik häsiýetleri, gaýtadan işleniş mümkinçiligi we daşky gurşaw üçin peýdalylygy bilen tanalýan poliolefin materiallary sim we kabel senagatynda iň köp ulanylýan izolýasiýa we örtük materiallarynyň birine öwrüldi.
Poliolefinler etilen, propilen we buten ýaly olefin monomerlerinden sintezlenen ýokary molekulýar agramly polimerlerdir. Olar kabellerde, gaplamalarda, gurluşykda, awtoulag we lukmançylyk senagatynda giňden ulanylýar.
Kabel önümçiliginde poliolefin materiallary pes dielektrik geçirimliligi, ajaýyp izolýasiýany we ajaýyp himiki garşylygy üpjün edýär, uzak möhletli durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün edýär. Olaryň galogensiz we gaýtadan işlenip bilinýän häsiýetleri hem ýaşyl we durnukly önümçilikdäki häzirki zaman meýillerine laýyk gelýär.
I. Monomer görnüşi boýunça klassifikasiýa
1. Polietilen (PE)
Polietilen (PE) etilen monomerlerinden polimerleşdirilen termoplastik smola bolup, dünýäde iň köp ulanylýan plastmassalaryň biridir. Dykyzlygyna we molekulýar gurluşyna esaslanyp, ol LDPE, HDPE, LLDPE we XLPE görnüşlerine bölünýär.
(1)Pes dykyzlykly polietilen (LDPE)
Gurluşy: Ýokary basyşly erkin radikal polimerleşme arkaly öndürilýär; kristallik derejesi 55–65% we dykyzlygy 0,91–0,93 g/sm³ bolan köp şahalanan zynjyrlary öz içine alýar.
Häsiýetleri: Ýumşak, açyk we zarbalara çydamly, ýöne ortaça gyzgynlyga çydamly (takmynan 80 °C çenli).
Ulanylyşy: Köplenç aragatnaşyk we signal kabelleri üçin örtük materialy hökmünde ulanylýar, çeýeligi we izolýasiýany deňleşdirýär.
(2) Ýokary dykyzlykly polietilen (HDPE)
Gurluşy: Ziegler-Natta katalizatorlary bilen pes basyşda polimerleşdirilen; şahalary az ýa-da hiç hili däl, ýokary kristallik (80–95%) we dykyzlygy 0,94–0,96 g/sm³.
Häsiýetleri: Ýokary berklik we berklik, ajaýyp himiki durnuklylyk, ýöne pes temperatura berkligi biraz peseldi.
Ulanylyşy: Izolýasiýa gatlaklary, aragatnaşyk geçirijileri we süýümli optiki kabel örtükleri üçin giňden ulanylýar, howa şertlerinden we mehaniki goragy üpjün edýär, esasanam açyk howada ýa-da ýerasty gurnamalar üçin.
(3) Linear Pes Dykyzlykly Polietilen (LLDPE)
Gurluşy: Etilenden we α-olefinden kopolimerleşdirilen, gysga zynjyrly şahalanma bilen; dykyzlygy 0,915–0,925 g/sm³ aralygynda.
Häsiýetleri: Çeýeligi we berkligi ajaýyp deşilme garşylygy bilen utgaşdyrýar.
Ulanylyşy: Pes we orta woltly kabellerde we dolandyryş kabellerinde örtük we izolýasiýa materiallary üçin amatly, zarba we egilme garşylygyny ýokarlandyrýar.
(4)Çarpaz baglanyşykly polietilen (XLPE)
Gurluş: Himiki ýa-da fiziki özara baglanyşyk (silan, peroksid ýa-da elektron şöhlesi) arkaly emele gelen üç ölçegli tor.
Aýratynlyklary: Ajaýyp ýylylyk garşylygy, mehaniki berklik, elektrik izolýasiýasy we howa şertlerine çydamlylyk.
Ulanylyşy: Orta we ýokary woltly elektrik kabellerinde, täze energiýa kabellerinde we awtoulag simleriniň birikdirijilerinde giňden ulanylýar — häzirki zaman kabel önümçiliginde esasy izolýasiýa materialy.
2. Polipropilen (PP)
Propilenden polimerleşdirilen polipropilen (PP) dykyzlygy 0,89–0,92 g/sm³, ereme temperaturasy 164–176 °C we iş temperaturasy diapazony –30 °C-dan 140 °C-a çenli.
Aýratynlyklary: Ýeňil agram, ýokary mehaniki berklik, ajaýyp himiki garşylyk we ýokary elektrik izolýasiýasy.
Ulanylyşy: Esasan kabellerde galogensiz izolýasiýa materialy hökmünde ulanylýar. Daşky gurşawy goramaga artýan üns bilen, özara baglanyşykly polipropilen (XLPP) we modifisirlenen kopolimer PP demir ýol, ýel energiýasy we elektrik ulaglary kabelleri ýaly ýokary temperaturaly we ýokary woltly kabel ulgamlarynda däp bolan polietileniň ornuny barha köp eýeleýär.
3. Polibutilen (PB)
Polibutilen poli(1-buten) (PB-1) we poliizobutileni (PIB) öz içine alýar.
Aýratynlyklary: Ajaýyp ýylylyga çydamlylyk, himiki durnuklylyk we süýşmelere garşylyk.
Ulanylyşy: PB-1 turbalarda, plýonkalarda we gaplamalarda ulanylýar, PIB bolsa gaz geçirmezligi we himiki inertligi sebäpli suwy ýapýan gel, germetik we dolduryjy birleşme hökmünde kabel önümçiliginde giňden ulanylýar - köplenç germetiklemek we çyglylykdan goramak üçin süýümli optiki kabellerde ulanylýar.
II. Beýleki umumy poliolefin materiallary
(1) Etilen-Winil Asetat Kopolimeri (EVA)
EVA etilen we winil asetaty birleşdirip, çeýeligi we sowuga çydamlylygy bilen tapawutlanýar (-50 °C-de çeýeligi saklaýar).
Häsiýetleri: Ýumşak, zarbalara çydamly, zäherli däl we garrama çydamly.
Ulanylyşy: Kabellerde EVA köplenç pes tüssäli nol halogen (LSZH) formulalarynda çeýeligi üýtgediji ýa-da daşaýjy smola hökmünde ulanylýar, bu bolsa ekologiýa taýdan arassa izolýasiýa we örtük materiallarynyň işleniş durnuklylygyny we çeýeligini ýokarlandyrýar.
(2) Ultra-Ýokary Molekulýar Agramly Polietilen (UHMWPE)
Molekulýar agramy 1,5 milliondan geçýän UHMWPE ýokary derejeli inženerçilik plastikidir.
Aýratynlyklary: Plastikleriň arasynda iň ýokary aşynma garşylygy, ABS-den bäş esse ýokary zarba güýji, ajaýyp himiki garşylyk we pes çyglylyk siňdirişi.
Ulanylyşy: Optiki kabellerde we ýörite kabellerde mehaniki zeperlere we aşynmalara garşy durnuklylygy güýçlendirýän, dartgyn elementler üçin ýokary derejede aşynma örtügi ýa-da örtük hökmünde ulanylýar.
III. Netije
Poliolefin materiallary galogensiz, az tüssälenýär we ýananda zäherli däl. Olar ajaýyp elektrik, mehaniki we gaýtadan işlemegiň durnuklylygyny üpjün edýär we olaryň işini peýwentlemek, garyşdyrmak we özara baglanyşdyrmak tehnologiýalary arkaly has-da gowulandyryp bolýar.
Howpsuzlyk, ekologiýa taýdan arassalyk we ygtybarly iş görkezijileriniň utgaşmasy bilen poliolefin materiallary häzirki zaman sim we kabel senagatynda esasy material ulgamyna öwrüldi. Geljekde täze energiýa ulaglary, fotowoltaika we maglumat aragatnaşygy ýaly pudaklar ösmegini dowam etdirýän mahaly, poliolefin ulanylyşyndaky innowasiýalar kabel senagatynyň ýokary öndürijilikli we durnukly ösüşini has-da öňe iterer.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 17-nji oktýabry