Kabel ulanylyşlarynda uzak möhletli işlemegi, howpsuzlygy we ygtybarlylygyny üpjün etmek üçin daşky gurşawa garşylyk örän möhümdir. Kabeller köplenç suw/çyglylyk, himiki maddalar, ultramelewşe şöhlelenme, ekstremal temperatura we mehaniki stres ýaly agyr şertlere sezewar bolýarlar. Kabeliň işjeňligini saklamak we hyzmat möhletini uzaltmak üçin degişli daşky gurşawa garşylyk görkezýän dogry materialy saýlamak möhümdir.
Bu bölümde dürli kabel ulanylyşlarynda zerur bolan daşky gurşawa garşylygyň dürli görnüşleri öwrenilýär.
Daşky örtük ýa-da gabyk daşky gurşaw faktorlaryndan goranmagyň birinji liniýasy bolup hyzmat edýär. Adatça, ol himiki maddalara, suwa, temperatura üýtgemelerine we UB şöhlelenmesine sezewar bolýar. Daşky örtük üçin ulanylýan esasy materiallar:PVX (Poliwinilhlorid), PE (polietilen), weLSZH (Pes tüssäli nol galogen), her biri ulanylyş talaplaryna baglylykda dürli garşylyk derejelerini hödürleýär.
1. Himiki maddalara, nebite we uglewodorodlara garşylyk
Kabeliň gurnama döwründe we işleýiş döwründe himiki maddalaryň, ýaglaryň ýa-da uglewodorodlaryň täsirine düşmek tötänleýin dökülmeler ýa-da senagat gurşawynda üznüksiz aragatnaşyk arkaly ýüze çykyp biler. Şeýle täsir daşky örtügi zaýalap, ýaryklara, şişmelere ýa-da mehaniki häsiýetleriň ýitmegine sebäp bolup biler.
Kabeliň ömrüniň dowamynda öz bitewiligini, işini we ygtybarlylygyny saklamagyny üpjün etmek üçin güýçli himiki garşylykly materiallary saýlamak möhümdir.
Himiki täsirleriň görnüşleri:
Gaz görnüşli himiki maddalar: Gaz görnüşli himiki maddalar, adatça, materialyň içine çuňňur aralaşmaýandygy üçin polimerler bilen has pes reaksiýa ukybyna eýedirler. Şeýle-de bolsa, hlor ýa-da ozon ýaly reaksiýa ediji gazlar ýüzüň zaýalanmagyna sebäp bolup, polimeriň häsiýetlerine düýpli täsir edip biler.
Suwuk himiki maddalar: Suwuk himiki maddalar, adatça, materialyň içine ýaýramak ukyby sebäpli has ýokary howp döredýär. Bu bolsa polimer matrisasynyň içinde şişmäge, plastikleşmäge ýa-da içki himiki reaksiýalara sebäp bolup, mehaniki we elektrik häsiýetlerine zyýan ýetirip biler.
Materialyň öndürijiligi:
PE (Polietilen): Köp himiki maddalara we uglewodorodlara gowy garşylyk görkezýär. Umumy himiki gurşawlarda gowy işleýär, ýöne güýçli oksidleýji maddalara duýgur bolup biler.
PVX (Poliwinilhlorid): Ýaglara, himiki maddalara we uglewodorodlara, esasanam degişli ýag garşylykly goşundylary bilen taýýarlanylanda, örän gowy garşylyk görkezýär.
LSZH (Pes Tüsseli Nol Galogen): Himiki maddalara we ýaglara ortaça garşylyk görkezýär. LSZH birleşmeleri, esasan, ýangyn howpsuzlygy üçin niýetlenendir (ýanma wagtynda pes tüsse we pes zäherlilik döredýär). Şeýle-de bolsa, ýöriteleşdirilen LSZH formulalary gerek bolanda ýag we himiki maddalara garşy durnuklylygy gowulandyryp biler.
2. Suwa we çyglyga garşylyk
Kabeller gurnama wagtynda we hyzmat ediş möhletiniň dowamynda köplenç suwa ýa-da ýokary çygly gurşawa sezewar bolýarlar. Çyglylygyň uzak wagtlap täsir edilmegi izolýasiýanyň zaýalanmagyna, metal bölekleriň poslamagyna we kabeliň umumy işiniň peselmegine getirip biler.
Şonuň üçin suwa garşylyk köp kabel ulgamlary üçin, esasanam açyk howada, ýerasty ýa-da deňiz gurşawynda möhüm aýratynlyk bolup durýar.
Umumy örtük materiallarynyň arasynda PE (polietilen) suwa ajaýyp garşylyk görkezýär, bu bolsa ony çyglylygyň girmegine garşy uzak möhletli gorag talap edýän ulanylyşlar üçin iň gowy saýlawa öwürýär.
LSZH ýa-da PVX örtükli pes we orta woltly sowutly kabeller, adatça, toýun topraklar ýa-da ýerasty suwuň aşagyndaky ýerler ýaly hemişelik suw basýan ýerlerde gurnamak üçin maslahat berilmeýär. Tersine, PE örtükleri kabel izolýasiýasy arkaly suwuň geçmegine has ýokary garşylyk görkezýär. Netijede, PE örtükli kabeller çygly şertler üçin has amatlydyr we doly dizaýn ömrüne ýetmek ähtimallygy has ýokarydyr.
Suw geçirmeýän kabel dizaýny:
Kabellerde hakyky suwa garşylyk görkezmek üçin iki esasy gorag göz öňünde tutulýar:
Radial suwdan gorag:
Gurşun metal örtükler ýa-da ýöriteleşdirilen polimerler bilen utgaşdyrylan metal/metal laminirlenen lentalar ýaly materiallar arkaly gazanylýar.
Uzynlyk suw goragy:
Kabeliň uzynlygy boýunça suwuň hereketine päsgel berýän suw geçirmeýän lentalar ýa-da poroşoklar arkaly gazanylýar.
Girişden Gorag (IP) reýtingi we AD7/AD8 klasy:
IP gorag synplary we reýtingleri (AD7 ýa-da AD8 ýaly) barada jikme-jik maglumatlar aýratyn makalada paýlaşylar.
3. UV şöhlelerine garşylyk
Kabel ulgamlary üçin degişli daşky gurşaw garşylygyny düşünmek we saýlamak uzak möhletli işlemegi, howpsuzlygy we ygtybarlylygy üpjün etmek üçin örän möhümdir. Himiki täsir, suwuň girmegi, UV şöhlelenmesi we temperatura üýtgemeleri ýaly faktorlar material saýlanylanda dogry göz öňünde tutulmasa, kabeliň bitewüligine uly täsir edip biler.
Daşky gurşawyň anyk şertlerine esaslanyp, PVX, PE ýa-da LSZH ýaly daşky örtük materialyny dogry saýlamak kabeliň berkligini we hyzmat ömrüni ep-esli ýokarlandyryp biler. Mundan başga-da, suwuň öňüni almak usullaryny dogry ornaşdyrmak we IP reýtinglerini göz öňünde tutmak kabeliň goragyny kyn şertlerde has-da güýçlendirýär.
Bu daşky gurşaw garşylyklaryny üns bilen bahalandyrmak arkaly kabel ulgamlaryny niýetlenen ulanylyşlary üçin has gowy optimizirlemek, tehniki hyzmat zerurlyklaryny azaltmak, näsazlyk töwekgelçiligini azaltmak we garaşylýan ömürlik döwrüniň dowamynda ygtybarly işlemegi üpjün etmek mümkin.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 27-nji apreli