HDPE-niň kesgitlemesi
HDPE ýokary dykyzlykly polietilene degişli etmek üçin iň köp ulanylýan gysgaltmadyr. Şeýle hem, biz PE, LDPE ýa-da PE-HD plitalary barada gürrüň edýäris. Polietilen plastmassa maşgalasyna girýän termoplastik materialdyr.
Polietilenleriň dürli görnüşleri bar. Bu tapawutlar önümçilik prosesi bilen düşündirilýär, olar tapawutlanar. Biz polietilen barada gürrüň edýäris:
• pes dykyzlyk (LDPE)
• ýokary dykyzlyk (HDPE)
• orta dykyzlyk (PEMD).
Mundan başga-da, polietileniň başga görnüşleri hem bar: hlorlanan (PE-C), örän ýokary molekulýar agramy bilen.
Bu gysgaltmalaryň we materiallaryň görnüşleriniň hemmesi NF EN ISO 1043-1 standartynyň howandary astynda standartlaşdyrylýar.
HDPE hut ýokary dykyzlykly polietileniň ýokary dykyzlykly prosesiniň netijesidir. Onuň kömegi bilen biz çagalar üçin oýunjaklary, plastik haltalary, şeýle hem suw daşamak üçin ulanylýan turbalary ýasap bileris!
HDPE plastik nebit sintezinden öndürilýär. Onuň öndürilişi üçin HDPE dürli tapgyrlary öz içine alýar:
• distilýasiýa
• bug bilen çatlamak
• polimerleşme
• granulýasiýa
Bu özgerişden soň, önüm süýt ýaly ak, şeffaf bolýar. Soňra ony şekillendirmek ýa-da reňklemek örän aňsat bolýar.
Senagatda HDPE ulanylyş ýagdaýlary
Hilleri we artykmaçlyklary sebäpli, HDPE senagatyň köp pudaklarynda ulanylýar.
Ol gündelik durmuşymyzda biziň daş-töweregimiziň ähli ýerinde duş gelýär. Ine, käbir mysallar:
Plastik çüýşeleriň we plastik gaplamalaryň önümçiligi
HDPE azyk senagatynda, esasanam plastik çüýşeleriň önümçiliginde giňden tanalýar.
Ol iýmit ýa-da içgiler üçin ýa-da çüýşe gaplaryny ýasamak üçin ajaýyp gapdyr. Aýna ýaly döwülme howpy ýok.
Mundan başga-da, HDPE plastik gaplamasynyň gaýtadan işlenip bilinýän bolmagynyň uly artykmaçlygy bar.
Azyk senagatyndan başga-da, HDPE senagatyň beýleki böleklerinde hem duş gelýär:
• oýunjak ýasamak üçin,
• noutbuklar üçin plastik goraglar,
• saklama gutulary
• kanoe-baýaklaryň önümçiliginde
• maýak şaýlarynyň döredilmegi
• we başga-da köp zatlar!
Himiýa we derman senagatynda HDPE
Himiýa we derman senagaty HDPE-ni ulanýar, sebäbi onuň himiki taýdan durnukly häsiýetleri bar. Onuň himiki taýdan inertdigi aýdylýar.
Şeýlelik bilen, ol konteýner hökmünde hyzmat eder:
• şampunlar üçin
• öý hojalyk önümleri seresaply ulanylmaly
• ýuwmak
• motor ýagy
Şeýle hem, ol derman gutularyny döretmek üçin ulanylýar.
Mundan başga-da, polipropilenden ýasalan çüýşeleriň reňklenen ýa-da pigmentlenen mahaly önümleri saklamakda has güýçlidigini görýäris.
Gurluşyk senagaty we suwuklyklaryň geçirilmegi üçin HDPE
Ahyrsoňy, HDPE-ni köpçülikleýin ulanýan beýleki ugurlaryň biri turba geçirijilik ulgamy we umuman gurluşyk pudagydyr.
Sanitariýa ýa-da gurluşyk hünärmenleri ony suwuklyklary (suw, gaz) geçirmek üçin ulanyljak turbalary gurmak we oturtmak üçin ulanýarlar.
1950-nji ýyllardan bäri HDPE turbalary gurşun turbalarynyň ornuny tutdy. Gurşun turbalary agyz suwuna zäherli täsir edýändigi sebäpli kem-kemden gadagan edildi.
Beýleki tarapdan, ýokary dykyzlykly polietilen (HDPE) turbasy agyz suwunyň paýlanyşyny üpjün etmäge mümkinçilik berýän turbadyr: ol agyz suw üpjünçiliginiň bu funksiýasy üçin iň köp ulanylýan turbalaryň biridir.
HDPE, LDPE-den (pes kesgitlemeli polietilen) tapawutlylykda, turbadaky suwuň temperaturasynyň üýtgemelerine garşy durmak artykmaçlygyny hödürleýär. Gyzgyn suwy 60°-den ýokary derejede paýlamak üçin, biz PERT turbalaryna (temperatura çydamly polietilen) ýüz tutarys.
HDPE şeýle hem gazy turba arkaly daşamaga, binada kanallary ýa-da howa geçiriji elementleri döretmäge mümkinçilik berýär.
Senagat meýdançalarynda HDPE ulanmagyň artykmaçlyklary we kemçilikleri
Senagat turba geçirijilerinde HDPE näme üçin şeýle aňsat ulanylýar? Tersine, onuň ýaramaz taraplary näme bolar?
HDPE-niň material hökmünde artykmaçlyklary
HDPE senagatda ulanylmagyny ýa-da turba geçirijilerinde suwuklyklaryň geçirilmegini esaslandyrýan birnäçe artykmaçlykly häsiýetlere eýe bolan materialdyr.
HDPE nusgalyk hil üçin arzan materialdyr. Ol ýeňil bolmagynda galyp, aýratyn hem örän berk (synalmaýan).
Ol önümçilik prosesine baglylykda dürli temperatura derejelerine (pes we ýokary temperatura: -30 °C-den +100 °C-e çenli) çydap bilýär we ahyrsoňy özünde saklap biljek ergin kislotalarynyň köpüsine zeper ýetmezden, çökmezden ýa-da öwrülmezden çydamlydyr.
Onuň käbir artykmaçlyklaryny jikme-jik beýan edeliň:
HDPE: aňsatlyk bilen modullaşdyrylyp bilýän material
HDPE öndürýän önümçilik prosesi sebäpli, HDPE örän ýokary temperatura çydamlydyr.
Önümçilik prosesinde, ereme nokadyna ýetende, material ýörite görnüşe eýe bolup, öndürijileriň zerurlyklaryna uýgunlaşyp biler: öý hojalyk önümleri üçin çüýşeleri ýasamak ýa-da örän ýokary temperatura çydap biljek suw üçin turbalary üpjün etmek.
Şonuň üçin PE turbalary korroziýa garşy durnukly we köp himiki reaksiýalara garşy durnuklydyr.
HDPE ýokary derejede çydamly we suwa çydamly
Başga bir artykmaçlyk we iň esasysy, HDPE örän çydamly!
• HDPE korroziýa garşy durýar: şonuň üçin agressiw suwuklyklary daşaýan turbalar "korroziýa" sezewar bolmaz. Turbalaryň galyňlygynda ýa-da armaturalaryň hilinde wagtyň geçmegi bilen üýtgeşiklik bolmaz.
• Agressiw topraklara garşylyk: şonuň ýaly-da, eger toprak kislotaly bolsa we turba gömülen bolsa, onuň görnüşiniň üýtgemegi mümkin däl.
• HDPE şeýle hem bolup biljek daşarky zarbalara örän çydamlydyr: zarba wagtynda berilýän energiýa bölegiň zaýalanmagynyň ýerine deformasiýasyna sebäp bolar. Şonuň ýaly-da, HDPE bilen suw çekijiniň howpy ep-esli azaldylýar
HDPE turbalary suw geçirmeýär: suwa ýa-da howa geçirsin. Mysal üçin, turbanyň berkligini barlamaga mümkinçilik berýän NF EN 1610 standartydyr.
Ahyrsoňy, gara reňkde HDPE UV-a çydap bilýär
HDPE ýeňil, ýöne berk
Senagat turba geçirijileri üçin HDPE-niň ýeňilligi inkär edilmez artykmaçlykdyr: HDPE turbalaryny daşamak, göçürmek ýa-da saklamak aňsat.
Mysal üçin, diametri 300-den az bolan bir metrlik polipropilen turbanyň agramy:
• HDPE-de 5 kg
• 66 kg çoýun
• 150 kg beton
Aslynda, umuman, HDPE turbalaryny gurmak ýönekeýleşdirilen we has ýeňil enjamlar talap edilýär.
HDPE turbasy hem çydamlydyr, sebäbi onuň ömri örän uzyn bolup bilýändigi üçin (esasanam HDPE 100), ol wagtyň geçmegi bilen hyzmat edýär.
Turbanyň bu ömrü dürli faktorlara bagly bolar: ululygyna, içki basyşyna ýa-da içindäki suwuklygyň temperaturasyna. Biz 50 ýyldan 100 ýyla çenli ömürlilik barada gürrüň edýäris.
Gurluşyk meýdançasynda ýokary dykyzlykly polietilen ulanmagyň kemçilikleri
Tersine, HDPE turbalaryny ulanmagyň kemçilikleri hem bar.
Mysal üçin, şu aşakdakylary getirip bileris:
• gurluşyk meýdançasynda gurnama şertleri örän ünsli bolmalydyr: gödek ulanmak ölüme sebäp bolup biler
• iki HDPE turbasyny birikdirmek üçin ýelimlemek ýa-da wintlemek mümkin däl
• iki turbany birleşdirende turbalaryň owallaşma howpy bar
• HDPE sesi beýleki materiallara (meselem, çoýun ýaly) garanyňda has köp özüne siňdirýär, muny anyklamak has kyn
• we şeýlelik bilen syzmalary gözegçilikde saklaýar. Soňra toruň gözegçiligi üçin örän gymmat prosesler ulanylýar (gidrofon usullary)
• HDPE bilen termal giňelme möhümdir: turba temperatura baglylykda deformasiýa bolup biler
• HDPE-niň häsiýetlerine laýyklykda iň ýokary iş temperaturasyny saklamak möhümdir
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 11-nji sentýabry